Gisteren hebben we Thérèse Windels ten grave gedragen. Geboren op 19 juni 1936 en gestorven op 29 november 2025 is zij op 89 jarige leeftijd van ons heen gegaan. Thérèse Windels heeft de Vlaamse Eutonie School opgericht en is de Grote Dame van de eutonie in Vlaanderen. Er is een monument van ons heen gegaan.

Met veel eutoniepedagogen waren we gisteren aanwezig om afscheid van haar te nemen samen met talrijke familieleden en vrienden. Met veel mooie muziek en bijzondere getuigenissen is de afscheidsviering een ode aan deze wondere vrouw geworden en haar levensmotto: het bewuste leven.

Sinds mijn 24 jaar ken ik Thérèse. Zij is mijn leermeester geweest tot aan haar dood. Elke ontmoeting en elk telefoongesprek bracht me op een ander bewustzijns- en energieniveau. Zij verstond als geen ander de kunst om op elk moment, een puur fysieke aanwezigheid in haar eigen lichaam te borgen en van daaruit in relatie te gaan met de andere. Geen enkel mens die ik ken, was in staat de lichaamstaal van de andere zo te lezen en aan te voelen als zij.

Niets ontging haar in haar aandacht. Dit alles aangevuld met een tact om in haar communicatie, ondersteunend, bemoedigend doch kritisch, richting aan te reiken en ruimte tot keuze te geven. Bevragend, onderzoekend, daagde ze uit om zelf dichter bij jezelf te durven komen en de weg naar je innerlijk, fysiek bewustzijn aan te durven gaan en daarbij datgene op te nemen wat verwerkt diende te worden om van daaruit, voluit in je eigen kracht te durven staan.

Zij was experte die elke mens in voeling wist te brengen met het eigen lichaam en iedereen op een logische wijze wist te begeleiden om de huid, de spiertonus en de botten te leren invoelen om gaandeweg het onderlinge samenspel te doorgronden. Zij hielp ons om steun te leren nemen aan onze skeletstructuur en het globaliteitsbesef in ons lichaam bewust te ervaren en daarop ons handelen en denken te enten. Deze eenduidige gerichtheid van de aandacht op het vermogen van het fysieke lichaam en onze omgeving bewust in te voelen, was voor haar voorwaardenscheppend om duurzaam in het leven te staan en juiste keuzes te maken die recht deden aan onszelf, aan elkaar en aan onze omgeving.

Zij nam ons gepassioneerd mee, gebruik makend van een skelet, in de anatomische analyse van het locomotorisch systeem en verbond dit met wetenschappelijke inzichten. Zij beheerste als geen ander het samenspel van de diverse biologische systemen als het zenuwstelsel, het bewegingsapparaat, het skelet, de samenhang van de spierkettingen. Voor haar was dit alles poëzie gebracht met veel nuchterheid en een dosis humor. Zij maakte van elke les een hoopvol verhaal en leerde ons hoe we als mens het leven in eigen regie kunnen nemen door te volharden het invoelend vermogen verder te integreren in het dagelijkse leven.

Zij heeft de eutonie in Vlaanderen verspreid op een weergaloze eigenzinnige wijze. En dat heeft vruchten afgeworpen. Zij was innovatief en doorwerkte de eutoniepedagogie van Gerda Alexander, de grondlegster van de eutonie, verder door dit te laten bevruchten door haar verder persoonlijk onderzoek. Thérèse Windels integreerde in haar werkwijze de wetmatigheden van de spierkettingen zoals die onderzocht en in kaart zijn gebracht door het ‘Instituut van de spierkettingen en technieken volgens Godelieve Denys-Struyf’ (I.C.T.G.D.S. Brussel, www.ictgds.org). Thérèse Windels besteedde ook aandacht aan de onbewuste lagen in de mens, meer bepaald de tonisch-emotionele samenhang (naar Dr. J. Lerminiaux).

Dit alles heeft zij haar leven lang behartigd. Zij leefde ons voor hoe de bewuste aandacht van eenieder voor zijn persoonlijke fysieke lichamelijke realiteit voorwaardenscheppend is voor alles wat we doen in het leven. Dit bracht zij zonder zich te hoeven beroepen op een religieus of spiritueel kader. De fysieke realiteit van de mens en zijn omgeving waren voor haar al voldoende uitdagend om te bevatten, zodat zij geen behoefte had om uitspraken te doen over datgene wat we niet met onze zintuigen waar te nemen is. Zij wist haar eigen diepe geloofsovertuiging duidelijk te scheiden van haar pedagogische opdracht.

Zij heeft een zeer eigen taal ontwikkeld die zeer precieus elke gerichtheid van aandacht, elke beweging van een lichaamsdeel, elke detail omvat. Zo werkte zij haar eutoniepedagogie uit die wij als eutoniepedagogen verder kunnen uitdragen en zo dienstig is in deze uitdagende tijden. Want diegenen die de moed hebben om de eutonie tot zich te laten komen, kunnen er allen van getuigen. Eutonie laat je niet onberoerd - eutonie gaat naar je kern - puur en oprecht.

De biologische mens is wars van cultuur, laat staan van veel grote woorden en ingewikkelde concepten. Dat leidt enkel af. Wat telt is je fysieke en bewust doorvoelde relatie tot de grond, tot elkaar en tot je omgeving. We zijn continu in wisselwerking met de zwaartekracht en elke actie daagt ons uit om ons op te richten. We hebben ons met onze voeten af te zetten om de rug te rechten en in beweging te komen. We hebben richting te kiezen, te handelen en telkenmale hebben we te voelen of dat wat we doen, juist is.

Ik sluit af met te citeren wat op haar doodsprentje is geschreven:


"Jou liefde zit in aandacht gericht op zijn en geven. Wat zindert er nog na ? Een pijn die schoonheid wordt en goesting om te leven."


"Attention is the rarest and puret form of generosity" Simone Weil


Thérèse, merci voor je nabijheid, je inspiratie en je gul geven !

Steven.